Thomas Blecha: Một cách hài hước, bức hình trông có vẻ lạnh lẽo, mặc dù trong quá trình chụp thời tiết đã khá nóng – lúc đó Hà Nội bắt đầu vào cuối hè. Trước khi chụp, tôi đã hơi lo lắng về việc tôi và bạn trai sẽ ở trong cùng một phòng với tác giả trong tình trạng khoả thân. Tôi sợ rằng hoặc tôi hoặc Jamie sẽ cảm thấy không thoải mái, mặc dù việc khoả thân chẳng mấy làm phiền tôi. Tuy nhiên trong quá trình chụp, tôi đã dành phần lớn thời gian cố gắng tìm kiếm cách tạo dáng thích hợp, đồng thời giữ hướng nhìn xa xăm, và tập trung vào nhịp thở của mình sao cho nhẹ nhàng – vì thế tôi đã quên khuấy về việc khoả thân. Khi xem lại bức hình, tôi nhận ra rằng tác phẩm không nói về việc tác giả trần trụi ở phía sau, trong bóng tối; nó tập trung vào chủ thể và chân dung của họ.
Tiêu đề của dự án là ‘Khoảng ấy’, vậy anh đang nói tới khoảng cách nào?
Tiêu đề của dự án là ‘Khoảng ấy’, vậy anh đang nói tới khoảng cách nào? Một người bạn của tôi đã chia sẻ rằng, anh ta thấy tấm hình của chúng tôi có vẻ “phản phân biệt chủng tộc” – vì trong hình nhân vật nam da trắng đang ngồi, tựa vào nhân vật nam châu Á đang đứng. Anh nghĩ thế nào về nhận định này? Anh miêu tả thế nào về trạng thái, biểu cảm của người tham gia – với anh, trông họ nghiêm nghị, buồn bã hay mạnh mẽ?
Jamie Maxtone-Graham: Trong bức hình này người ta khó có thể nhìn thấy tôi, vì tôi nằm khuất đằng sau ghế và ánh sáng hầu như không chạm tới cơ thể.
Khoảng cách trong tiêu đề có thể nói về bất kì ý tưởng nào … chắc chắn khoảng cách ở đây có thể hiểu là khoảng cách vật lí, khoảng cách tình cảm hoặc khoảng cách được đo bằng thời gian – giữa những nhân vật xuất hiện trong hình và những khán giả xem tác phẩm. Mỗi người sẽ cân đo đong đếm khoảng cách theo cách của mình
Khoảng cách trong tiêu đề có thể nói về bất kì ý tưởng nào – đây là việc tôi mong muốn người xem sẽ tự tưởng tượng thay vì giải trình một cách rõ ràng. Nhưng chắc chắn khoảng cách ở đây có thể hiểu là khoảng cách vật lí, khoảng cách tình cảm hoặc khoảng cách được đo bằng thời gian – giữa những nhân vật xuất hiện trong hình và những khán giả xem tác phẩm. Mỗi người sẽ cân đo đong đếm khoảng cách theo cách của mình, và sẽ tìm thấy khoảng cách quan trọng nhất đối với mình – đây mới là điều tôi quan tâm tới. Ở trên, tôi đã kể về việc mình đã nghĩ tới tiêu đề này sau khi nghe nghệ sĩ John Cage nói về khoảng thời gian còn lại ông có để sống.
Tôi cho rằng bức hình của anh và Tuấn là một bức hình rất mạnh – sức mạnh đó được truyền tải qua thái độ và ngôn ngữ cơ thể có vẻ phụ thuộc, quỵ luỵ của anh trước Tuấn – cách anh ôm Tuấn, dựa vào bờ ngực trần của Tuấn, hai anh có vẻ là tình nhân, nhưng cùng lúc Tuấn dường như không để ý tới anh. Bức hình có ngụ ý về quyền lực và mặc dù quyền lực này chỉ là hư cấu, tôi cho rằng bắt nguồn của nó vẫn có căn cứ. Hình ảnh anh – một người đàn ông da trắng – ở vị trí bị giảm thiểu về quyền lực trước một người đàn ông Châu Á, đã gợi ý về một mối tương quan quyền lực khác. Tôi nghĩ gì về nhận định của bạn anh ư? Thật tuyệt vời khi anh ta đã bày tỏ ý kiến của mình và mở rộng cuộc đối thoại này. Tôi nghĩ nhận định của anh ta đã phản chiếu một phần sự thật. Anh và tôi – chúng ta là du khách ở nơi đây. Mặc dù vị trí của “nơi đây”, của địa phương không được thể hiện rõ trong tấm ảnh, anh và tôi – chúng ta vẫn là người ngoài, chúng ta phụ thuộc vào quan niệm văn hoá về nơi chốn của địa phương – và tôi thấy vui vì điều này đã phần nào được thể hiện trong tác phẩm.
Đây cũng là lần đầu tiên tôi sáng tác với người tham gia không phải là người Việt Nam, trước đây tôi cũng đã thử nghiệm trong một vài dự án khác, tuy nhiên đây là dự án hoàn thiện đầu tiên, vậy nên vấn đề này liên quan khá mật thiết tới thực hành riêng của tôi, và có lẽ nó cũng phản ánh thái độ của tôi về chủng tộc và sức mạnh. Đây là một vấn đề phức tạp, đặc biệt là khi nó liên quan tới nhiếp ảnh và truyền thông – và tôi cho rằng vấn đề này đòi hỏi được đối thoạt một cách rộng rãi, mở và chân thành.
Điều mà tôi cố gắng đặt được – trong mối tương quan với biểu cảm của người tham gia và câu hỏi của anh về sự “nghiêm nghị, buồn bã hay mạnh mẽ” – là cảm giác hoàn toàn thoải mái trên khuôn mặt. Tôi không muốn họ phải ‘biểu lộ’ một cảm giác hay cảm xúc nào cả. Tôi muốn họ chỉ đơn giản tồn tại ở đó. Đây là điều tôi muốn thấy – những biểu cảm hoàn toàn phi-diễn xuất. Khi người xem có thể làm đầy không gian ấy, khoảng cách ấy với những trải nghiệm riêng của họ – chính trong giây phút ấy, một điều gì đó thú vị sẽ bắt đầu sống dậy trong các bức hình.
