Những tầng âm thanh, nghệ thuật và chuyện kể đan xen nhau trong Những thành phố nhập cư: Hà Nội
Ảnh và bài viết bởi Chris Humphrey ●
“Chúng tôi đang cố gắng kể những câu chuyện,” Jörgen Dahlqvist giải thích một cách giản đơn nhất về “Những thành phố nhập cư”, một dự án thật ra rất đa tầng. Là một trong rất nhiều dự án được dàn dựng bởi The Six Tones – nhóm nghệ sỹ và nhạc sỹ Thụy Điển kết hợp với Việt Nam – Những thành phố nhập cư: Hà Nội sẽ được trình diễn tại thành phố vào cuối tuần này. Được đặt theo tên cuốn sách của tác giả Doug Saunders, Những thành phố nhập cư kể lại câu chuyện của những người nhập cư đến các thành phố lớn, trong trường hợp này là Hà Nội. Tác phẩm sẽ là sự kết hợp của việc trình diễn các nhạc cụ, phỏng vấn và chiếu phim nghệ thuật trực tiếp tập trung vào câu chuyện của Nam, một người lên Hà Nội khi còn là một cậu bé và cố gắng tìm cơ hội trở thành diễn viên.
The Six Tones bao gồm bốn nghệ sỹ – Nguyễn Thanh Thủy, Ngô Trà My, Henrik Frisk và Stefan Östersjö – và âm nhạc của họ là sự hòa trộn tinh tế giữa âm nhạc truyền thống Việt Nam và phong cách đương đại phương Tây. Họ đã hợp tác cùng nhiều tên tuổi âm nhạc trong những dự án phong phú của mình, có thể kể đến Kim Ngọc, Trí Minh, Vũ Nhật Tân và Lê Phổ, cùng nhiều nghệ sỹ khác, và những tác phẩm của họ bao quát từ nghệ thuật trình diễn, nghệ thuật âm thanh, nghệ thuật sắp đặt, trình chiếu, cho tới thơ ca. Dahlqvist là một trong những nghệ sỹ hợp tác thường xuyên cùng The Six Tones với vai trò đạo diễn và diễn viên không thể thiếu trong các màn trình diễn của họ.
“Chúng tôi muốn tránh khỏi những ánh nhìn soi mói dành cho người Tây”, Dahlqvist chia sẻ khi đang cùng nhóm nghệ sỹ đi dọc một con ngõ hẹp để tới gặp hai người bán hàng trên phố. Nguyễn Thanh Thủy, người chơi đàn tranh trong nhóm, lần đầu phỏng vấn Hiệp, một người bán rong 40 tuổi đến từ Ba Vì. Trong lúc vẫn đang luôn tay gọt dứa, người bán hàng kể cho Thủy hay cô đã lên làm việc ở Hà Nội từ năm 1999, và hiện đang sống dưới gầm cầu Long Biên. Dù đã ở đây nhiều năm, cô vẫn chỉ quẩn quanh với những mối quan hệ cùng làng, và vẫn cảm thấy như mình là một người đến từ nơi khác. Còn Huệ, 29 tuổi, người cùng quê với Hiệp, kể về chuyện phải thỏa thuận với cảnh sát khu vực để được làm việc tại đây, dù cũng không chắc mình sẽ không bao giờ bị hỏi thăm tới. Em gái của cô, Mai, muốn bán hàng trong siêu thị, vì thế Huệ cũng muốn đi bán hàng quanh quanh những cửa hàng lớn để học được thêm vài điều từ họ.
Chúng tôi rời bước tới một quán cà phê gần đó để thảo luận về cuộc phỏng vấn vừa rồi cũng như những chi tiết cụ thể hơn trong dự án của The Six Tones. Vậy là, họ đang tìm cách giúp đỡ những người bán rong hay sao? Mục đích của họ là gì? Stefan Östersjö, một nghệ sỹ học về guitar cổ điển và hiện đang chơi tỳ bà cho ban nhạc, tỏ ra rất lạc quan. “Chúng tôi khá chắc chắn về việc có thể giúp đỡ được họ”, anh cho hay, “chúng tôi đang cho họ một tiếng nói, và điều này rất quan trọng.” Cuộc phỏng vấn với những người bán rong là một phần của dự án họ đang thực hiện và hi vọng có thể trình diễn cùng dàn nhạc vào cuối năm 2016.
Những dự án của họ đều nói về việc nhập cư, theo nhiều cách khác nhau. Kể ra, Stefan và Jörgen thường xuyên du lịch tới Việt Nam, và Thủy hiện đang sống ở Thụy Điển. Kent Olofsson, người sáng tác nhạc cho nhóm, đến từ phương Tây. Vì vậy chính bản thân dự án đã là một sự nhập cư về văn hóa. Để bổ sung thêm cho những tầng lớp vốn đã rất đa dạng của dự án, Stefan còn quyết định ghi âm cuộc phỏng vấn giữa tôi, một người nhập cư, với Thủy về những gì cô đã nói chuyện cùng những người bán rong. Tất cả những gì họ ghi lại, cùng những âm thanh vốn có của thành phố, được hòa trộn với nhau trong màn trình diễn, khiến cho âm nhạc bản thân nó đã mang một giọng dẫn chuyện riêng.
Cuộc phỏng vấn với The Six Tones được tiếp tục với kế hoạch cho phần còn lại của ngày, việc thu thập các âm thanh và kể những câu chuyện.
●●
The Six Tones sẽ trình diễn tác phẩm Những thành phố nhập cư: Hà Nội tại Nhà hát Tuồng vào ngày 4 và 5/4. Vé mời được phát miễn phí tại viện Goethe.
