Ghé thăm những tác phẩm gần đây nhất của nghệ sỹ Nguyễn Gia Trọng khám phá về những bóng ma trong lịch sử gia đình.
Trong Gia Nguyen Family, circa 1982 – Oil Pastel on Canvas – 57 x 82 inches – 2014
Portable Confessionals – Handcut Paper Grocery Bags – 17 x 12 x 7 inches – 2012
St. Sebastian (after Botticelli) – Cork, Wood, Aluminum Wire, Acrylic Paint – 72 x 22-3/4 x 1-5/8 inches – 2012
Viết bởi Sadie Christie ● Dịch bởi Tabby Chino
Cách mà những tác phẩm của Nguyễn Gia Trọng đánh thẳng vào điểm yếu của người xem đã khiến anh trở nên nổi tiếng trên toàn thế giới. Không một cá nhân hay lĩnh vực nào – từ tôn giáo, chủ nghĩa tư bản, cho tới văn hóa đại chúng – cảm thấy an toàn trước cái nhìn của anh. Đặc biệt là những khán giả khi nhìn vào những tác phẩm tưởng chừng như đơn giản nhưng lại chứa đựng nhiều ý nghĩa hơn là anh ta muốn đọc thấy. Sinh ra tại thành phố Hồ Chí Minh, nhưng đã sống phần lớn đời mình ở Mỹ, vì vậy đa phần các sáng tác của Trọng – trải dài từ điêu khắc, hội họa, nghệ thuật sắp đặt, quay phim đến nghệ thuật trình diễn – đều thể hiện hoặc hướng tới cuộc sống dưới cái khung nền văn hóa của phương Tây.
Những sáng tác của anh đều có tính gần gũi và chút tinh nghịch – một chuỗi video quảng cáo nghệ thuật, một chiếc túi giấy để chứa những lời tự thú, một tấm bảng phi tiêu hình St. Sebastian của Giovanni Bellini – chúng khuấy động tính hài hước đấy, nhưng cũng đặt ra những câu hỏi cho người xem về những động lực quyền năng phía sau mỗi mối quan hệ, khởi đầu là từ trong tâm trí người xem, rồi lan tỏa dần trong nền văn hóa, chính trị và kinh tế ở phương Tây. Nghệ thuật của anh châm chọc khán giả, theo những con đường mà mỗi người trong chúng ta đều là một phần của quá trình ấy và làm cho những cấu trúc quyền lực ngày một được củng cố hơn.
Triển lãm mới nhất của Nguyễn Gia Trọng, tuy vậy, lại có một hướng nhìn khác. Anh tập trung vào quá khứ mờ ảo của chính mình, thời kỳ gia đình anh còn chưa di cư sang Mỹ; những ký ức khi cuộc chiến tranh chống Mỹ vừa kết thúc và gia đình anh phải trốn khỏi Sài Gòn và vượt biển bằng thuyền thúng năm 1975. Khi đó anh mới bốn tuổi, và không một ai trong gia đình anh nhắc lại quá khứ ấy. Những tác phẩm trong triển lãm ‘The Leavers’ của anh sử dụng những loại màu vẽ như trong các cuốn sách tập tô cho trẻ em, với cùng kiểu vẽ bị lem viền như con nít khiến các hình dáng đều không rõ nét. Chúng thể hiện cho những ký ức mờ nhạt và vụn vỡ đó, phần trí nhớ được Trọng đắp màu cho, và những bức ảnh đã nhòe cũ. Các tác phẩm này được trưng bày tại Galerie Quynh ở Thành phố Hồ Chí Minh, là khởi đầu cho một dự án phim tài liệu lớn hơn, DONG, mà anh kết hợp cùng nghệ sỹ David Raymond, để khám phá lịch sử gia đình qua bản chất méo mó của kỷ niệm. Vượt lên nỗi đau của hoàn cảnh và sự sai lệch của ký ức, tất cả những sáng tác của anh vẫn giữ được cái chất nhẹ bẫng và vui tươi của một tâm hồn được khám phá và phản ánh cội nguồn của chính mình..
●●
Triển lãm của Nguyễn Trọng Gia được trưng bày tại Galerie Quynh thành phố Hồ Chí Minh từ ngày 5/2 đến 28/3.
