Đạo diễn của bộ phim ‘Đập cánh giữa không trung’ nói về việc thể hiện những vấn đề xã hội trên phim ảnh, cái nhìn của người phụ nữ và sự khác nhau giữa không quyết đoán và yếu đuối.
Chúng tôi gặp chị Điệp vào một chiều đông ẩm ướt cuối năm. Chị chạy ra đón trong bộ quần áo mặc nhà, thả tóc xõa và không trang điểm. Chị mời chúng tôi vào ngồi ở quán cà phê quen của chị trên vỉa hè. Thay vì gặp đạo diễn Nguyễn Hoàng Điệp thắng đủ giải Liên hoan phim bên trời Tây, chúng tôi lại gặp bà mẹ Nguyễn Hoàng Điệp với mái nhà thuê, hai cậu con trai và khoảng trời con con của chị cùng những tâm sự rất thật lòng về gia đình. “Ngoài làm phim ra, chị chẳng khác gì bất cứ bà mẹ bỉm sữa nào”.Chị chỉ tay lên khu chung cư đã cũ mốc đối diện: “Nhà chị trên tầng hai, đang sửa kia kìa. Kinh tế đi xuống em ạ, chị từ chủ nhà xuống thành người thuê nhà. Sau khi làm xong cái phim đấy! Nhìn từ góc độ của bố mẹ chị thì thấy bi đát lắm, tương lai con mình bi bét lắm. Nhưng vượt qua rồi thì chị thấy mọi chuyện hết sức bình thường. Mình không ở đây thì mình ở kia, miễn sao ở đấy có chồng, với hai thằng Đậu xanh Đậu đỏ…”.
Phỏng vấn bởi Ha Dao ● ảnh chụp bởi Huong
&: Phim ngắn đầu tay của chị, Mùa thứ năm, kể về cuộc đời một người phụ nữ bất hạnh. Có vẻ như từ rất sớm, phụ nữ và số phận thường không vẹn toàn của họ đã là chủ đề hấp dẫn với chị. Vậy sau nhiều năm, quan điểm của chị về phụ nữ có thay đổi không?
Nguyễn Hoàng Điệp: Phim Mùa thứ năm chị làm cách đây 10 năm, lúc đó đang là sinh viên năm ba. Thực ra chị cũng không hiểu nguyên nhân do đâu mà chị luôn nghĩ rằng hôn nhân với phụ nữ luôn là một căn phòng rất nhỏ. Cũng có thể có cửa sổ, nhưng cửa sổ kiểu gì cũng có nhiều chấn song. Chị nghĩ phụ nữ bản chất là một cái gì đó buồn, họ sinh ra là để cô độc, để chịu đựng, để sống cho một cuộc đời khác.
Hơn mười năm rồi, lập gia đình rồi, chị vẫn không thay đổi quan điểm đó…Dù hiện tại chị thấy mình chẳng có gì để tha phiền, một chồng hai con, chẳng có gì bi đát trong hôn nhân; mà chị cũng chẳng phải gặp quá nhiều cảnh ngộ. Không biết vì lẽ gì mà chị đẻ ra niềm tin như vậy.
Khi làm phim chị không có ý định thuyết phục ai, mà chỉ trình bày niềm tin của mình thôi.
&: Chồng chị phản ứng thế nào khi thấy vợ mình có cái nhìn có thể gọi là bi quan như thế ?
Nguyễn Hoàng Điệp: Chồng chị kệ thôi (cười). Lão Cường béo nhà chị là người ngược lại hẳn với chị, lão rất lạc quan. Nếu chị không sống cạnh một người như thế thì khó mà tồn tại được.
Ví dụ như chuyện này. Để phát hành Đập cánh, chị phải có 500 triệu cho nhà sản xuất. Chị đau đầu, thức cả đêm để nghĩ xem có cách nào không. Còn chồng chị nghĩ theo hướng khác hẳn: “Ôi có cái gì khó đâu – 500 triệu một mình em thì khó, giờ để anh đi kêu gọi bạn bè mỗi người cho em 1 triệu, 500 người là xong!”.
&: Phim mới của chị, Đập cánh giữa không trung chạm đến rất nhiều khía cạnh của xã hội như mang thai tuổi vị thành niên, mại dâm, người chuyển giới, hay cuộc sống nghèo bên đường ray xe lửa…Tại sao chị lại chọn như vậy thay vì tập trung vào một khía cạnh?
Nguyễn Hoàng Điệp: Vì xã hội của mình nó thế! Bối cảnh trong phim, cái “không trung” là xã hội, có những chuyện như thế tồn tại ở đó và mình không gạt chúng ra. Chị đơn giản muốn nói với mọi người: con bé Huyền này học ở trường như vậy, sống ở nhà như vậy và gặp những chuyện như vậy. Đây chính là không trung mà trong đó con bé đập cánh. Mình là người làm phim chứ không phải người tô hồng hay bôi đen cuộc sống.
&: Trong phim có những cảnh nhân vật Huyền rất thiếu quyết đoán, như thể cô không thể đưa ra bất cứ quyết định gì trong cuộc sống của mình. Tại sao chị lại dựng nhân vật chính như vậy?
Nguyễn Hoàng Điệp: Huyền không phải là nhân vật đại diện cho lớp trẻ ngày nay, mà chỉ là một cá thể trong số vạn người trẻ, và cách ứng xử của cô ấy là như vậy.
Con gái Việt Nam có cái hay đặc biệt ở chỗ này. Trước một việc gì đó, họ không phản ứng theo kiểu đả đảo, biểu tình, phản đối, không hô hào dậy sóng. Họ khác với những cô gái châu Âu, những người được dạy về dân chủ bình đẳng từ rất sớm. Phụ nữ Việt Nam chấp nhận những gì xảy ra và giải quyết theo cách của mình. Huyền trong phim cũng vậy. Mình thấy nó có vẻ thụ động, luôn nói “Tao có cần tiền đâu, tao cứ để kệ như thế là xong…” Nhưng hành động của nó thì khác.
Trong phim, Tùng thì đánh nhau, Linh thì khổ sở, Hoàng thì bỏ đi…Cuối cùng chỉ có Huyền là ở lại ‘đập cánh giữa không trung’. Chị nghĩ rằng xét theo một góc độ nào đó, nó là nhân vật kiên gan và mạnh mẽ nhất.
&: Quay lại chuyện làm phim, tại sao chị lại chọn điện ảnh giữa những hình thức kể chuyện khác?
Nguyễn Hoàng Điệp: Ban đầu chị chọn điện ảnh vì thấy nó mới, rồi sau đó bị cuốn hút vì thấy nó khó. Chị nghĩ đã nghệ thuật thì phải làm cái gì khó.
Khi làm phim, mình có thể sống cuộc đời mình mơ trong đó. Em có cơ hội tạo ra rất nhiều cuộc đời, sống cùng nó, phát triển nó. Khi em sống một cuộc đời khác, mà cuộc đời đó lại chân thật, sống động, thích thú, thì em sẽ bị nghiện, và chẳng có lý do gì để rời bỏ nó cả.
●●
Hiện tại Nguyễn Hoàng Điệp đang tập trung hỗ trợ những nhà làm phim trẻ độc lập. Chị đã thành lập một studio của chị và viết gần xong kịch bản phim thứ hai có tên ‘Câu chuyện buồn nhất thế gian’.
Đập cánh giữa không trung sẽ ra mắt ngày 21/1/2015 tại CGV Arthouse, Hồ Gươm Plaza Hà Nội, 22/1/2015 tại Sài Gòn và 23/1 sẽ chiếu rộng rãi tại tất cả các rạp CGV trên toàn quốc. Bạn có thể tìm hiểu thêm về bộ phim tại: https://www.facebook.com/dapcanhgiuakhongtrung
