Một tấm bản đồ âm thanh trên các con phố Hà Nội mang lại cho người nghe những trải nghiệm cá nhân thú vị cùng vô vàn loại tiếng động xung quanh.
Viết bởi Sadie Christie ● Ảnh chụp bởi Linh Chi ● Dịch bởi Tabby Chino
Chấm nhỏ màu xanh là tôi chầm chậm di chuyển qua một dãy những hình khối li ti trên màn hình điện thoại khi tôi đặt chân vào vườn hoa Lý Thái Tổ. Tiếng nói cười của những đứa trẻ quanh đây tràn vào tai tôi. Thật khó để phân biệt những âm thanh ấy đến từ lũ trẻ đang chơi đùa xung quanh hay từ chính tai nghe của tôi. Giọng nói của chúng vượt lên, tách mình khỏi những âm thanh nền khác, rồi được thay thế bởi giọng của một cậu bé đọc một vần thơ bằng tiếng Đan Mạch, “Drømmer jeg, eller er jeg vaagen” – “Ta đang tỉnh hay là đang mơ?”.
Và từ đây, ta hòa mình nhẹ bẫng vào hành trình Hanoi Soundwalk, một tác phẩm mà nhạc sỹ thể nghiệm Lương Huệ Trinh đã tạo ra trên ứng dụng Echoes của Mathias Rossignol và Josh Kopeček.
Là một công trình kết hợp giữa những nghệ sỹ đến từ Hà Nội và Copenhagen, Hanoi Soundwalk được Josh mô tả như một tác phẩm sắp đặt âm thanh trừu tượng —một loại hình nghệ thuật công cộng giúp chúng ta cảm nhận được những không gian khác nhau mà không hề bị cản trở bởi sự hiện diện về mặt vật lý của chúng ta tại không gian đó. Ứng dụng sẽ vay mượn những hệ thống âm thanh phân tầng được tạo ra hoặc ghi âm bởi Lương Huệ Trinh. Những bản ghi âm này được cô thu thập từ vô số những cuộc dạo chơi qua những tuyến đường quen thuộc, bên cạnh những đoạn ghi âm có từ ngày xưa, âm nhạc dân gian của Việt Nam, và tất nhiên cả những mẫu âm thanh mà đối tác của cô ở Copenhagen – Hans Sidow – đã thu thập để dùng cho Copenhagen Soundwalk. “Tôi muốn kết hợp những âm thanh có thật với môi trường xung quanh, những gì của ngày hôm nay và những gì đã có từ nhiều năm trước, qua đó người nghe có thể mở rộng tâm hồn để đến với một không gian lớn hơn với nhiều nền văn hóa giao thoa.”
“Nó tạo nên một cuộc hội thoại giữa bạn, không gian và âm thanh xung quanh. Và kể từ khi ấy bạn cũng bắt đầu kể những câu chuyện của chính mình.”
Chỉ đến khi đặt mình vào hành trình âm thanh này ta mới nhận thấy rõ sự kết hợp tuyệt vời từ hai phía Copenhagen và Hà Nội, một thứ hiệu ứng đáng ngạc nhiên mà Hans đã tự hào gọi là “cầu nối âm thanh” giữa hai thành phố. Trong Hanoi walk, anh nói, “đã có những lúc các giai điệu Đan Mạch đi vào trong những bài hát Việt Nam và nghe như một điệu nhạc thống nhất. Cái cách mà hai nền văn hóa bổ sung và làm đẹp cho nhau khi được đặt cùng nhau như vậy thật là thú vị.”
Kết quả là một trải nghiệm phi tuyến tính nơi mà mọi giác quan của bạn đều được kích thích ra đời. Trinh đã tạo ra những bản ghi âm và cung cấp cho chúng một vị trí trên bản đồ địa lý: còn bạn là người tự mình sáng tác ra bản nhạc khi lựa chọn loại âm thanh bạn muốn có trong hành trình của mình, và môi trường sẽ mang đến nhiều lớp âm thanh và âm nhạc hơn nữa theo mỗi bước chân và con đường bạn đi qua. Dù bạn ngồi, đứng hay di chuyển – nếu đang di chuyển, hãy bước thật chậm rãi – hãy tận hưởng bản nhạc mà bạn đã góp phần tạo ra đơn giản chỉ bởi sự có mặt của mình ở đó. Như Hans đã nói, “nó tạo nên một cuộc hội thoại giữa bạn, không gian và âm thanh xung quanh. Và kể từ khi ấy bạn cũng bắt đầu kể những câu chuyện của chính mình.”
Vì thế, tôi ngồi và lắng nghe, một nghệ sỹ saxophone ngồi ở chiếc ghế bên cạnh bắt đầu chơi nhạc. Âm thanh từ chiếc kèn vang lên qua lớp tai nghe, hòa mình với tiếng nước chảy và tiếng hát Xẩm dặt dìu đầy ám ảnh trên đường, nơi mà không gian và thời gian tan vào nhau trong một buổi chiều tuyệt đẹp của Hà Nội.
●●
Bạn có thể tải Echoes app miễn phí tại trang web của họ. Vì đang trong giai đoạn thử nghiệm, ứng dụng này chỉ hoạt động trên những thiết bị sử dụng hệ điều hành Android. Nhóm làm ứng dụng hiện cũng đang tìm kiếm những dự án mới – vì thế bạn hoàn toàn có thể góp phần tạo ra một bản đồ âm thanh mang dấu ấn riêng của bạn bằng cách liên hệ với họ.
