June Yap, người phụ trách triển lãm ‘No Country: Contemporary Art in South and Southeast Asia’ nói về việc chọn các tác phẩm nghệ thuật, nghệ thuật đương đại Việt Nam và ý nghĩa của châu Á.
& Of Other Things nói chuyện với June Yap về triển lãm Guggenheim mà cô giúp phụ trách. Triển lãm hiện đang được trưng bày tại Singapore sau bốn tháng trưng bày tại New York. ‘No Country: Contemporary Art in South and Southest Asia’ là phần một của chuỗi triển lãm sẽ kéo dài trong vài năm, trưng bày các tác phẩm nghệ thuật đến từ ba khu vực khác nhau trên thế giới. Chuỗi triển lãm khám phá ý nghĩa của các ranh giới, gia đình và mong muốn được thuộc về – cả về mặt đất nước và văn hoá. Triển lãm sẽ giới thiệu nghệ thuật đương đại từ những khu vực đã từng là thuộc địa, đã từng nhìn các đế chế đến rồi đi, và mỗi nơi đều đã từng đối mặt với một cuộc đấu tranh của riêng mình để hình thành một bản sắc dân tộc và văn hoá. Sau Nam Á và Đông Nam Á, triển lãm sẽ tiếp tục hành trình đến Nam Mỹ, khu vực Trung Đông, và kết thúc tại Bắc Phi.
Bản thân là người Singapore, June Yap đã dành ra ba tháng đi khắp khu vực, gặp gỡ các nghệ sỹ và tìm hiểu toàn cảnh nghệ thuật của các đất nước trước khi lựa chọn các tác phẩm để trưng bày.
Thực hiện bài phỏng vấn bởi Fabiola Buchele ● Dịch bởi Nguyễn Hoàng Cúc
&: Nghệ thuật và các nghệ sĩ Đông Nam Á có gì lôi cuốn và khiến bạn thích thú?
June Yap: Đông Nam Á có những nghệ sĩ rất tuyệt vời, họ đầy ý tưởng sáng tạo, đa dạng trong cách thể hiện và phát triển rất thông minh. Họ vô cùng tiềm năng và có một nguồn năng lượng dồi dào, chưa kể đến rất nhiều loại hình nghệ thuật đa phong cách mà bạn không thể không bị ảnh hưởng.
&: Chúng tôi đặc biệt quan tâm tới các nghệ sĩ Việt Nam. Bạn có thể giải thích lý do vì sao mình lại lựa chọn những tác phẩm đó trong triển lãm và có cảm nhận gì về nghệ thuật đương đại của các nghệ sĩ Việt Nam?
June Yap: Việt Nam có bề dày văn hoá, lịch sử lâu đời, dựa vào đó, các nghệ sĩ Việt đã sáng tạo nghệ thuật và thử thách mình với những kết quả ngày một rực rỡ. Thẳng thắn mà nói, đã có rất nhiều nghệ sĩ hoạt động và sáng tạo nên những tác phẩm nghệ thuật đáng được chú ý. Trong quá trình chọn lựa cho triển lãm lần này, chúng tôi muốn làm nổi bật một số hoạt động chính, tuy nhiên cũng rất cố gắng hướng cái nhìn tới nhiều hoạt động khác tại Việt Nam. Và điều này là quan trọng, bởi những hoạt động này không nên khép lại mọi thứ, mà phải trở thành một cánh cửa mở để chúng ta nhìn và nói về nghệ thuật tại Việt Nam cũng như củaViệt Nam. Những bài viết về các tác phẩm nghệ thuật đăng trên các website của viện bảo tàng đã khái quát tầm quan trọng và lý do vì sao những tác phẩm đó được chọn. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều nghệ sĩ Việt khác với nhiều điều để ta có thể học hỏi, và tôi hy vọng rằng chúng tôi vẫn sẽ có cơ hội để làm được điều này.
(Liên kết tới các tác phẩm nghệ thuật của các nghệ sĩ Việt trong triển lãm:Trương Tân, Trần Lương,Tuan Andrew Nguyen, The Propeller Group)
&: Một bài phỏng vấn online có đăng nhiều hình ảnh bạn chụp ban nhạc rock Gỗ Lim diễn tại Hanoi Rock City. Việc tham dự các sự kiện như vậy cùng với việc gặp gỡ các ban nhạc underground (tạm dịch: theo dòng nhạc không chính thống), theo một cách nào đó, có giúp bạn hiểu hơn về nghệ thuật đương đại Việt Nam cũng như ảnh hưởng tới lựa chọn các tác phẩm của Việt Nam hay không?
Nó là một phần của cuộc sống, một phần của những mối liên hệ hình thành nên hiện tại.
June Yap: Tôi đã rất may mắn khi được xem Gỗ Lim biểu diễn và trò chuyện với họ khi ở Việt Nam. Việc đó không có tác động tới việc lựa chọn của tôi, tuy nhiên nghệ thuật đương đại không tách biệt khỏi các khía cạnh khác của cuộc sống. Nó là một phần của cuộc sống, một phần của những mối liên hệ hình thành nên hiện tại. Hiểu được điều đó chính là một sự đóng góp lớn lao cho việc quan sát nghệ thuật đương đại. Cũng giống như các tác phẩm nghệ thuật, cuộc phỏng vấn gần đây với những bức ảnh của ban nhạc minh hoạ các đặc trưng của thành phố và lớn hơn nữa là Việt Nam, và chúng khiến cho nghệ thuật mang đầy sức sống và rất thú vị.
&: Khái niệm “châu Á” thường thấy trong sáng tạo nghệ thuật khác như thế nào với bối cảnh thực tế của nghệ thuật đương đại tại khu vực Đông Nam Á?
Việc nghệ thuật Đông Nam Á đang ngày một khởi sắc rõ ràng đã cho phép chúng ta có thể nắm bắt được sắc thái, đánh giá được một cách tinh vi hơn cũng như hiểu hơn cái giả thuyết về nghệ thuật “châu Á.”
June Yap: Khái niệm “châu Á” là cái gì đó còn rất mơ hồ ngay cả đối với chúng ta, những người sống ở đây. Luận điểm của ban tổ chức triển lãm đưa ra là nhằm lấy điều này làm tâm điểm và mỗi nghệ sĩ đều gắn bó mật thiết với quá trình thể hiện khái niệm đó. Đôi khi, thực tế còn xa lạ đối với chính chúng ta, những người đến từ khu vực này. Và vì thế, chúng ta còn rất nhiều điều cần phải tìm hiểu về nhau. Việc nghệ thuật Đông Nam Á đang ngày một khởi sắc rõ ràng đã cho phép chúng ta có thể nắm bắt được sắc thái, đánh giá được một cách tinh vi hơn cũng như hiểu hơn cái giả thuyết về nghệ thuật “châu Á.”
&: Người xem tại New York và Singapore có phản ứng khác nhau không và nếu có thì khác như thế nào?
June Yap: Do khán giả New York ít có dịp tiếp xúc với phong cách nghệ thuật của các nghệ sĩ tham gia triển lãm nên chúng tôi mong đợi nhiều hơn ở khán giả tại đây. Tuy nhiên, điều quan trọng nhất là mỗi người có một cách nhìn nhận khác nhau về các tác phẩm nghệ thuật bởi kiến thức và trải nghiệm riêng của họ. Các tác phẩm của các nghệ sĩ đến từ Việt Nam đều được đón nhận nồng nhiệt, mặc dù chúng được cảm thụ ở nhiều cấp độ khác nhau, về cả chủ đề lần hình thức. Những tác phẩm này đã được lựa chọn bởi tính hấp dẫn và khả năng đại diện cho những tư tưởng lớn hơn chứ không kể đến vị trí địa lý nơi mà nó được trình bày.
&: Làm sao để những đường biên giới thực tế cũng như trong trí tưởng tượng hay quan niệm về quốc gia vừa kiềm chế lại vừa tạo cảm hứng cho nghệ thuật?
June Yap: Ngày lại ngày, chúng tôi định hướng cho bản thân bằng việc liên hệ chúng với nhau. Điều tuyệt vời mà nghệ thuật có thể làm đó là cho chúng ta một khoảng lặng để ngẫm nghĩ và thảo luận.
●●
Không Lãnh Thổ: Nghệ thuật Đương đại ở Nam và Đông Nam Á sẽ diễn ra tại CCA, Singapore từ 13 tháng 5 đến 20 tháng 7, tập hợp những nghệ sĩ đến từ Bangladesh, Campuchia, Ấn Độ, Indonesia, Malaysia, Pakistan, Philippin, Singapore, Thái Lan và Vương Quốc Anh, trưng bày những tác phẩm có hình thức truyền tải hết sức đa dạng, trải từ điêu khắc cho đến nhiếp ảnh, vẽ tranh, sắp đặt video. Không Lãnh Thổ: Nghệ thuật Đương đại ở Nam và Đông Nam Á được tổ chức bởi Trung tâm Nghệ thuật Đương đại, Singapore, hợp tác cùng Quỹ Solomon R. Guggenheim, New York, là một sự kiện văn hóa có sự tham gia của UBS.
