Những nghệ sĩ Việt Nam tham gia triển lãm ‘Không Lãnh Thổ: Nghệ thuật Đương đại ở Nam và Đông Nam Á’ tại Singapore.
Sadie Christie ●Dịch bởi Phạm Thu Thủy
Cuộc triển lãm di động Không Lãnh Thổ: Nghệ thuật Đương đại ở Nam và Đông Nam Á đang nhắm đích đến Trung tâm Nghệ thuật Đương đại (CCA) Singapore vào ngày 13 tháng 5 sau vài tháng lưu lại tại Trung tâm Cộng Đồng Châu Á tại Hồng Kông. Những tác phẩm được tạo ra trong biên giới Châu Á được đem trưng bày trong một cuộc triển lãm có cái tên mang ý nghĩa: không có biên giới nào thực sự tồn tại, điều này đem đến một sự thách thức với quan niệm xưa nay rằng bản sắc Á Đông là một giá trị chung cho tất cả những quốc gia trong vùng. Đây cũng là mục đích được cuộc triển lãm phản ánh. Đó là nơi các nghệ sĩ đến từ những nền văn hóa khác nhau thể hiện bản sắc riêng của mình, mỗi người một vẻ, nhưng vẫn tồn tại tính liên kết giữa các tác phẩm của họ. Giám tuyển June Yap nói rằng cuộc triển lãm nhằm khám phá “những mối liên hệ tương tự giữa việc hòa trộn và ảnh hưởng lẫn nhau trong quá khứ và hiện tại” đã tác động đến các vùng đất và các nghệ sĩ trong khu vực ra sao. Triển lãm gồm bốn mảng: tương phản và chạm trán, giao cắt và tính đối ngẫu, sự đa dạng và phân chia và cuối cùng là sự khao khát hợp nhất và cộng đồng hóa. Những tác phẩm đại diện từ Việt Nam và Đông Nam Á trong triển lãm lần này cho thấy quan niệm “bản sắc là thứ hoàn toàn cố định và đã đóng khung trong những ranh giới” cần được đưa ra đối thoại và thử thách, để chúng ta có thể vượt ra được khỏi cái khung suy nghĩ đó.
Triển lãm có sự tham gia của ba nghệ sĩ đến từ Việt Nam với những tác phẩm chủ yếu phản ánh những vấn đề của cộng đồng. Cộng đồng là một trụ cột trong lí tưởng cộng sản, sự đoàn kết tạo ra sức mạnh tập thể, tuy nhiên, ở Việt Nam không đơn giản để lí tưởng này đứng vững khi đất nước trải qua các thời kì thuộc địa, chủ nghĩa tư bản và bạo lực trong lịch sử. Đây là những chủ đề mà các nghệ sĩ đã nắm bắt được và đưa vào tác phẩm của mình.
Lập Lòe, 2012. Là một đoạn video dài 9 phút 47 giây, với ba kênh có kèm âm thanh, bản 1/5. Bảo tàng Solomon R. Guggenheim, New York, Guggenheim UBS MAP Purchase Fund 2012.154 © Tran Luong. Trong triển lãm gần đây, phiên bản được sử dụng là một đoạn video đã có chút thay đổi, đơn kênh, kèm âm thanh, độ dài 10 phút 4 giây.
Trần Lương là một nghệ sĩ đã nổi tiếng một phần vì sự lùm xùm xung quanh các bức vẽ, các tác phẩm sắp đặt và nghệ thuật trình diễn khi anh tham gia Gang of Five, một lứa các nghệ sĩ xuất hiện từ sau giai đoạn cải cách nền kinh tế theo hướng xã hội chủ nghĩa. Trần Lương là một phần không thể thiếu cho sự phát triển của nghệ thuật trình diễn tại Hà Nội và Việt Nam do tầm ảnh hưởng từ công việc của anh, không gian nghệ thuật mà anh dành tặng cho những nghệ sĩ của Nhà Sàn Studio và cả những sự giúp đỡ của anh với những nghệ sĩ khấp khởi bước vào thế giới nghệ thuật đương đại. Triển lãm Không Lãnh Thổ sẽ trưng bày tác phẩm video sắp đặt của anh – Lập Lòe (2012), đoạn video ghi lại những màn trình diễn xoay quanh một chiếc khăn đỏ – một biểu tượng của Đội Thiếu Niên Tiền Phong và là thứ gắn liền với chủ nghĩa cộng sản. Nghệ sĩ yêu cầu khán giả quật thật mạnh chiếc khăn vào người mình. Một tập thể khán giả hình thành xung quanh màn biểu diễn của anh, họ có đủ các kiểu phản ứng trước biểu tượng chiếc khăn đỏ đã khắc sâu vào lịch sử Việt Nam, anh để lại cho khán giả những cách hiểu của riêng của họ về hình ảnh chiếc khăn đỏ và chuyển động của nó.
●●
Television Commercial for Communism, 2011–12. Video màu, kèm âm thanh, 1 phút, edition 1/5. Bảo tàng Solomon R. Guggenheim, New York, Guggenheim UBS MAP Purchase Fund 2012.140.2 © The Propeller Group
The Propeller Group được gây dựng bởi Tuan Andrew Nguyen, Phunam, và Mat Lucero. Propeller Group chính bản thân nó đã là một lời thách thức với những ranh giới và bản sắc văn hóa bất biến, tổ chức được đặt tại cả Hồ Chí Minh và Los Angeles, xuất phát từ những loại hình nghệ thuật đa dạng. Nhóm này coi những sự khác biệt và sự ảnh hưởng từ bên ngoài là yếu tố góp phần làm giàu cho nghệ thuật và cho bản sắc riêng cá nhân. Một trong những tác phẩm của họ là Television Commercial for Communism (TVCC) (2012), một video quảng cáo kéo dài một phút có sự kết hợp sản xuất cùng TBWA\Vietnam , một công ty quảng cáo. Video bắt đầu với cảnh công ty quảng cáo bàn bạc để ‘định vị lại thương hiệu’ của chủ nghĩa cộng sản để khiến nó trở nên hấp dẫn hơn trong mắt mọi người và kết thúc bằng một địa điểm quay hoàn thiện. Bằng cách ‘chào bán’ chủ nghĩa cộng sản cho mọi người , Propeller Group tạo ra một cuộc thảo luận thú vị về tác động cũng như sự kết hợp của chủ nghĩa tư bản và chủ nghĩa cộng sản, video cũng là lời nhận xét về ảnh hưởng của truyền hình lên quan điểm đại chúng và quan điểm chính trị.
●●
Enemy’s Enemy: Monument to a Monument, 2012. Gỗ, 33 3/4 × 2 1/2 × 2 1/2 inches (85.7 × 6.4 × 6.4 cm), prototype 3/3, edition of 5. Solomon R. Guggenheim Museum, New York, Guggenheim UBS MAP Purchase Fund 2012.156 © Tuan Andrew Nguyen
Tuan Andrew Nguyen trong một tác phẩm cá nhân đã biến việc điêu khắc gỗ truyền thống của Việt Nam thành một phương thức thể hiện đầy sức mạnh của nghệ thuật đương đại với tác phẩm chiếc gậy đánh bóng chày mang hình chạm trổ, Enemy’s Enemy: Monument to a Monument. Ở mặt trước, Nguyen chạm lên thân chiếc gậy, biểu tượng cho một nền văn hóa có sức ảnh hưởng toàn cầu, hình ảnh của vị sư đáng kính Thích Quảng Đức, để nhắc nhở về những tác động trái chiều của cả tôn giáo và thể thao lên cả xã hội – chúng vừa có khả năng tập hợp được mọi người thành một thể thống nhất đồng thời cũng có thể trở thành nguyên nhân khiến con người trở nên xa lánh và sát phạt lẫn nhau. Tác phẩm cũng mang một tiếng nói vang vọng khác từ lịch sử chiến tranh Việt Nam và Mĩ khi công ty sản xuất chiếc gậy bóng chày cũng là công ty đã cung cấp đạn pháo trong cuộc chiến tranh của Mĩ.
●●
What Do We Want, 1993–94. Tranh sơn dầu với dây thừng, 37 1/4 × 78 3/4 × 10 inches (94.6 × 200 × 25.4 cm). Solomon R. Guggenheim Museum, New York, Guggenheim UBS MAP Purchase Fund 2012.162 © Trương Tân
Trương Tân sử dụng sự đơn giản trong những màu sắc, đường nét và chất liệu để tạo ra vẻ đẹp cho bức vẽ của mình, What Do We Want (1993-94). Trương Tân được biết đến bởi những tác phẩm đầy dục tính của mình, anh là một người đồng tính công khai, lớn lên trên vùng đất văn hóa truyền thống Hà Nội, trong nhiều tác phẩm của anh ta thấy những câu hỏi về cá tính và tự do và những sự xung đột trong lòng xã hội. Sự đơn giản trong hình thức thể hiện cho thấy sự mạnh mẽ đồng thời cũng mang trong nó vẻ mong manh, dường như điều này diễn tả được khao khát được hòa nhập vào xã hội đồng thời cũng sẵn sàng đấu tranh đến cùng với nó, đây là điều mà giám tuyển June Yap gọi là “bản chất của sức mạnh, xã hội và cuộc sống”, có lẽ con người chúng ta không ai có thể tách mình ra khỏi xã hội.
●●
Không Lãnh Thổ: Nghệ thuật Đương đại ở Nam và Đông Nam Á sẽ diễn ra tại CCA, Singapore từ 13 tháng 5 đến 20 tháng 7, tập hợp những nghệ sĩ đến từ Bangladesh, Campuchia, Ấn Độ, Indonesia, Malaysia, Pakistan, Philippin, Singapore, Thái Lan và Vương Quốc Anh, trưng bày những tác phẩm có hình thức truyền tải hết sức đa dạng, trải từ điêu khắc cho đến nhiếp ảnh, vẽ tranh, sắp đặt video. Không Lãnh Thổ: Nghệ thuật Đương đại ở Nam và Đông Nam Á được tổ chức bởi Trung tâm Nghệ thuật Đương đại, Singapore, hợp tác cùng Quỹ Solomon R. Guggenheim, New York, là một sự kiện văn hóa có sự tham gia của UBS.
